VAN STAD”HUIS” naar STADS”KANTOOR”               LHG                3

Nog maar kort geleden werd “550 jaar Stadhuis” luisterrijk gevierd met een  historische evocatie van de overbrenging van de eerste steen vanuit Frankrijk naar Leuven.

Nu de stadsdiensten echter een nieuw onderkomen krijgen aan het station rijst spontaan de vraag of de huidige steenlegging van het “nieuwe stadskantoor” ook op dezelfde luisterrijk wijze zal gevierd worden. De vraag stellen is ze beantwoorden.

Opmerkelijk is de snelle beslissing van het stadsbestuur om zonder enige inspraak of publiek debat deze verhuis te beslechten. Kordaat besturen is hier zeker  het leidmotief geweest. In extremis hield de Stichting Stad en Architectuur toch nog een debat  met enkele pleidooien van de voor- en tegenstanders, weliswaar nà de start van de werken. 

Een publieke raadpleging waarin de Leuvenaars zich zouden hebben kunnen uitspreken over het vernieuwen van hun stadhuis had een feestelijke gebeurtenis kunnen zijn, tenzij er alsnog een referendum zou komen. Ook zochten we tevergeefs naar een aanduiding, waar de verhuis van de stadsdiensten naar het station werd voorbereid, terwijl in het structuurplan een ganse reeks van herlokalisaties van private centrumbedrijvigheid uitvoerig en kritisch werden doorgelicht. Het enige opmerkelijke verband in gans deze geschiedenis is de link met het projectaanbod van KBC waardoor alles in een stroomversnelling geraakte.

De uitleg om te verhuizen, achteraf gegeven door de burgemeester, is des te verrassender als er meegedeeld werd ..dat het lang de betrachting was om te blijven en te moderniseren.

De geest van het studierapport, dat de stad Leuven liet uitvoeren door DBAssociates is veelbetekenend, ..misschien moeten de projectobjectieven aangepast worden of moet er gezocht worden naar alternatieven..

Maar voor een onderzoek naar alternatieven en creatieve oplossingen, is er echter geen tijd geweest. KBC diende zich aan en er moest snel beslist worden.

Immers het aanvankelijke kostenplaatje om de huidig stadhuissite te herwerken en te renoveren zou volgens gegeven inlichtingen 10% duurder uitvallen in vergelijking met een ingeschatte nieuwbouwprijs. Het argument om zuinig om te springen met de financies werd voor de stad het uitgangspunt, ware het niet dat vandaag bij het contract voor de nieuwe “rijbuilding” in het KBC-project de kostprijs reeds met 75%  verhoogd is geworden. De troostprijs is dat met de hoger opgelopen aankoopsom ook de omvang van het goed is vergroot. 

Dat het vermelde “wielmodel”, een conceptvorm van waaruit de burger een “panoptisch” overzicht zou moeten krijgen, niet uitvoerbaar is op de huidige site, is een conclusie die voorbijgaat aan de kwaliteiten van ons 550 jaar oud Stadhuis. Vele hedendaagse aanpassingsprojecten in vele historische steden bewijzen het tegendeel.

Nieuwe inbreiding stadhuis Bree           Binnenpatio “ Vrijthof” Stadhuis Leuven

Wat alternatieven betreft voor sommige punten, zoals het oppervlaktetekort (1000 m2), flexibiliteit en mobiliteit, liggen sommige oplossingen voor het grijpen. Het “Vrijthof” met de mooie historisch inkadering zou door een nieuwe  transparente overdekking, zoals het Vlaams Parlement of zoals de Stad Bree recent ook heeft uitgevoerd, wel eens meer kwaliteiten kunnen bieden dan het nieuwe stadskantoor.

De verschillende toegangen tot het stadhuis en naar dit overdekte centrale ontvangstgedeelte van het Vrijthof, de binnenplaats van het stadhuis, zouden elk hun aparte betekenis kunnen hebben.

Binnenpatio “ het Vrijthof” Stadhuis Leuven  2005  Huwelijk tussen oud-nieuw stadhuis Diest

De uitstekende vernieuwing van de toeristische  dienst “In en Uit” licht al een tip van de sluier op van een zinvolle aanpak. Zonder trappen en via de Naamsestraat, geeft de gerealiseerde transparante doorgang naar het Vrijthof, schuin tegenover de Lakenhalle, als symbolische binding tussen Stad en Universiteit, een idee van een mogelijk nieuwe en schitterende binnenpatio van het Stadhuis.

Ook via de Boekhandelstraat is een tweede gelijkvloerse toegang mogelijk, waarbij de gekende prestigieuze Salons als eeuwenoude ceremoniële ontvangstruimten kunnen worden omarmd door de fiere Leuvenaar. De statige trappen aan de Grote Markt blijven dan ook terecht hun rol spelen als publiek balkon van de Stadhuis tegenover de schitterende St. Pieterskerk. Voorbeelden vinden we in zowel in binnen als buitenland.

Nieuwe annex stadhuis Marcia (Sp) met uitzicht op het centrale plein (arch. R. Moneo)

     Verbinding tussen stadhuisgebouwen in stadscentrum Madrid

Ook het verguisde, pseudo Vlaamse-renaissancegebouw van de Vlaamse Leergangen in de Boekhandelstraat kan zijn rol spelen. Aangepakt in een hedendaagse en vernieuwende moderne architectuur, kan dit gebouw op de verdiepingen over de Boekhandelstraat heen verbonden worden met de vroegere uitbreiding van het Stadhuisgebouw en anderzijds met het schitterende Helleputtegebouw. Een herwerking van de bestaande maar flexibele loketzalen van o.a. financiën, ruimtelijke ordening enz. behoren zeker tot de normale creativiteit. Dit zijn oplossingen, dewelke we terugvinden in vele historische steden.

Wat gaat er boven de deugd van de functionaliteit en de bereikbaarheid ? Uitstraling, herkenning en fierheid ?

Misschien is de recente aankoop van het Tafelrond door een vooruitziende Leuvense Mecenas en innovatieve bedrijfsleider een hoopvol teken aan de wand.

Zal de  visionaire uitbeelding  van een verlaten stadscentrum door François Schuiten, tijdens een recente tentoonstelling in Leuven, dan toch niet doorgaan ?

Of misschien is een geheim scenario in voorbereiding waarbij  de nieuwe visie erin bestaat om de publiekgerichte dienstverlening in een tussentijds vernieuwd Stadhuis opnieuw een springlevende start te geven.

De meer logistieke, niet publiekgerichte functies zoals openbare werken, GIS, boekhouding, enz  zouden dan met de moderne communicatiemiddelen, evengoed op een andere plek, zoals het station er één is, kunnen ondergebracht worden. Echter andere  interessantere lokaties zoals het  Hertogendal, de huidige ziekenhuissite, als eeuwenoude bestuurlijke plek, met de herboren Dijle, zou tegelijkertijd een unieke kans bieden tot herwaardering van de benedenstad. De geplande parkeergelegenheid, gevraagd door de ambtenaren zal er ruimschoots aanwezig zijn. Op die manier geeft de Stad Leuven zelf het voorbeeld door een voortrekkersrol te spelen in de stad.

We kunnen onze raadslieden meegeven dat het historische stadscentrum van Edinburg in Schotland na jaren van uittocht van de eigen stedelijke administratie, (bank)voorzieningen en dies meer opnieuw de geprefereerde plek is geworden van de nieuwe raadslieden, die samen met de “ hedendaagse gilden” van de communicatiemedia, bank- en verzorgingswezen de eeuwenoude stad weer springlevend maken.

In ieder geval zal de hartverscheurende keuze, met  welk embleem van gebouw men de Stad Leuven zal laten uitstralen, een feit zijn. Ook zal het moeilijker worden om “af te spreken aan het stadhuis”. Kortom een schizofrene situatie ontstaat bij de geplande dubbele huisvesting van onze schepenen en burgemeester. Zal men ook bij de toekomstige Blijde Intredes van prominenten en Leuvenaars  “ten kantore” parkeerplaatsen en betere functionele ruimten verkiezen boven de middeleeuwse pracht van ons stadhuis ? Het zou een verrassend resultaat kunnen geven indien men de Leuvenaars hierover zou durven raadplegen.

Eén van de protagonisten stelde tijdens de info-avond “dat de verhuis van de stadsdiensten uit het centrum naar de stationsomgeving een historische vergissing is”. Het Leuvens Historisch Genootschap sluit zich daarbij tenvolle aan. 

Visionaire uitbeelding van het verlaten stadscentrum van Leuven met de St. Pieterskerk door François Schuiten