ERFGOEDDAG: PIONIER MET WAARDEVOL ERFGOED - Gerda Ceulenaere
De Universitaire Ziekenhuizen Leuven nemen dit jaar voor het eerst deel aan de erfgoeddag en tonen verschillende objecten uit hun collectie. Op die manier wil het ziekenhuis het publiek bewust maken van het belang van het UZ Leuven-erfgoed.
Het thema van 2007: “Niet te schatten” geeft de juiste spirit weer van het doel van onze deelname aan deze dag.
De historische, de ethische en emotionele waarde van het UZ Leuven-erfgoed zijn niet te schatten en iedere bezoeker vult de beleving ervan anders in.
HistarUZ
HistarUZ, het historisch archief van UZ Leuven, archiveert en bewaart heel wat waardevol academisch erfgoed, zoals allerlei soorten bedden, onderzoekstafels, rolstoelen, karren en kasten, maar ook klein materiaal zoals instrumentaria, medische toestellen, verpleegmateriaal enzovoort.
Tijdens de erfgoeddag wordt een selectie van deze verzameling voor het eerst voorgesteld aan het grote publiek. Een primeur!
De toestellen, instrumenten en andere voorwerpen die tandartsen in het begin van de twintigste eeuw gebruikten, staan in schril contrast met de huidige moderne apparatuur.
Deze oude apparaten lijken tegenwoordig eerder op foltertuigen, maar bij nader inzien zijn ze toch een schoolvoorbeeld van inventiviteit en gedrevenheid.
Met dit contrast wil UZ Leuven het publiek overtuigen van zijn pioniersrol. Het is dus zeker de moeite waard om het materiaal eens van dichtbij te bekijken. Een wereld van verschil! Overtuig uzelf.
Kankerinstituut
Met de opening van het kankerinstituut in 1928 was het eerste Universitair Ziekenhuis van Leuven een feit. Het gebouw kon mede dankzij een ongeëvenaarde solidariteit van de Belgische bevolking gerealiseerd worden. Op 10 februari 1924 deden de Belgische kranten een oproep om financiële steun te verlenen. Een van de manieren was het kopen van een steen voor vijf Belgische frank.
Rector-Magnificus Monseigneur Ladeuze beklemtoonde in zijn openingstoespraak het belang van een wetenschappelijke en multidisciplinaire aanpak van de strijd tegen kanker: «C’est dans un Institut universitaire que doivent être traités les cancéreux, parce que ce traitement, pour être complet et pour pouvoir être perfectionné au cours des observations, demande la collaboration non seulement du chirurgien, du radiologue et du médicin, mais encore du physicien et du chimiste, bref d’un ensemble de compétences que, dans le fait, seule une Université réunit ».
Op dat moment werd de opdracht van de Universitaire Ziekenhuizen Leuven vastgelegd; multidisciplinaire benadering van de patiëntenzorg, het wetenschappelijk onderzoek en de universitaire opleiding. Dit zijn tot de vandaag de dag de krachtlijnen van het ziekenhuisbeleid aan de K.U.Leuven.
Het kankerinstituut werd in 1932 officieel omgedoopt tot Sint-Rafaël. Het ziekenhuis werd alsmaar uitgebreid en vormde de basis voor het huidige UZ Leuven.
Zowel het interieur als de buitengevel getuigen van waardevolle klasse en vakmanschap waarmee dit kankerinstituut tot een parel van schoonheid werd gebouwd. U kunt dit met eigen ogen vaststellen en daarbij wellicht de bedenking maken dat dit nooit mag verdwijnen uit ons erfgoed.
Ter gelegenheid van de erfgoeddag willen we de aandacht van het publiek vestigen op het enorme belang van het kankerinstituut, dat we willen behoeden voor de onherroepelijke sloophamer.
Het symboliseert de solidariteit van de bevolking na de Eerste Wereldoorlog en het is een krachtig voorbeeld van het harmonisch samenbrengen tot een kwaliteitsvol zoeken van behandeling, onderzoek en onderwijs in de strijd tegen kanker.
Het aanpalend auditorium ademt nog steeds de nostalgie uit van 80 jaar geleden. Aan de hand van foto’s en verhalen, kunt u zich een beeld vormen van hoe dit auditorium er toen uitzag. Er wordt nog steeds in lesgegeven en soms dient het als decor bij filmopnames. Echt de moeite waard … en denk dan dat ook dit misschien gedoemd is om te verdwijnen … Door de erfgoeddag hopen we hier alsnog verandering in te brengen.
Kapel
In oktober 1928 namen de eerste vier zusters van Liefde hun intrek in het kankerinstituut. Diezelfde maand werd ook een voorlopige kapel ingewijd. De huidige kapel met glasramen van Fréderic (Fritz) Roderburg getuigt van de piëteit, de spirituele invulling en de motivatie van het verplegend personeel en van de zuster van Liefde die de zorg voor de patiënten steeds centraal hebben geplaatst. Deze geest is tot op vandaag voelbaar in de zorgverlening binnen de UZ Leuven.
Pathologische ontleedkunde
Natuurlijk mogen ook het wetenschappelijk onderzoek en opleiding niet ontbreken tijdens deze rondleiding. In het Instituut voor Anatomie kunnen vooral de jonge bezoekers op een aanschouwelijke manier de fundamenten bekijken die Vesalius in Leuven gelegd heeft in de geneeskunde, in zijn "De Humani Corporis Fabrica" ("Over de bouw van het menselijk lichaam"). Hij had een kritische geest en onderzocht graag zelf wat de professoren hem leerden. Vooral de bouw van het menselijk lichaam boeide hem. In die tijd was het verboden om lichamen van overledenen te gebruiken voor een studie. Het aloude verhaal gaat dat Vesalius (Andreas Van Wezel) 's nachts als een dokter Frankenstein zijn lijken ging stelen op de galgenvelden aan de Tiense Poort. In werkelijkheid werd het grootste deel van het 'dissectiemateriaal' hem gewoon ter beschikking gesteld.
Aan de muur hangen foto’s van Nobelprijswinnaars in de geneeskunde. Een boeiend en leerrijk verhaal. U kunt er ook een aantal glasramen bewonderen van Andreas Vesalius en andere prominente figuren die met de geschiedenis van de Leuvense universiteit zijn verbonden.
LHG op voorbezoek o.l.v. Gerda Ceulenaere
Contact
Wilt u de glasramen in de kapel eens van dichtbij bestuderen of bent u benieuwd naar de verhalen over Vesalius of kan de tandartsenpraktijk uit het verleden u boeien? Kom dan zeker een kijkje nemen op 22 april.
Wilt u uw mening kwijt of wilt u mee ijveren voor het behoud van ons schaars erfgoed, mail of schrijf dan naar de dienst Communicatie UZ Leuven, Herestraat 49, 3000 Leuven of telefoneer 016 34 49 55.